Yatırım Teşvik Belgesi

Belge nedir, hangi kurum yürütür?

Dayanak, 29 Mayıs 2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve bu karara dayanılarak hazırlanan 2025/1 sayılı uygulama tebliğidir. İş ve işlemler Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından, Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi (E-TUYS) üzerinden yürütülür.

2025/1 tebliği, teşvik belgesinin diğer kamu kurumlarından alınması gereken izin ve ruhsatların yerine geçmediğini açıkça yazar. ÇED, işyeri açma, imar, ürün güvenliği, TAREKS veya ikinci el eşya ithalatı gibi işlemler kendi mevzuatında ayrıca yürür.

Kimler başvurabilir, hangi yatırım türleri değerlendirilir?

Tebliğ, gerçek kişilerin, adi ortaklıkların, sermaye şirketlerinin, kooperatiflerin, birliklerin, iş ortaklıklarının, belirtilen kamu kurumlarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, dernek ve vakıfların ve yurt dışındaki yabancı şirketlerin Türkiye’deki şubelerinin kullanıcı aracılığıyla başvurabileceğini sayar. Kuruluşu tamamlanmamış bir tüzel kişi adına yapılan başvuru değerlendirmeye alınmaz.

Yatırımcının pratikte ayırdığı başlıklar yeni yatırım, kapasite artırımı ve modernizasyondur. Karar bunları tek bir destek paketinde eritmez. Komple yeni yatırım ile diğer yatırım cinslerinde, örneğin sigorta primi işveren hissesi desteğinin istihdam hesabı farklı kurulur. Entegrasyon, ürün çeşitlendirme veya nakil gibi cinsler de ayrıca tanımlanır. Uygunluk; yatırımın yapılacağı il, sektör, yatırım tutarı ve belgenin bağlandığı programa göre değişir. Programlar arasında Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi, Stratejik Hamle, Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar vardır. Her programın asgari tutarı, değerlendirme komitesi ve destek unsuru aynı değildir.

Hangi harcamalar ve Çin makinesi bağlantısı

Türkiye’deki bir üretici, mevcut atölyesine Çin’den bir CNC işleme merkezi veya ambalaj hattı almak istiyorsa süreç makine fiyatıyla başlamaz. Önce tedarikçi araştırması, teknik şartname, proforma fatura, teslim şekli ve ödeme planı netleşir. Ardından makinenin GTİP’i, yeni veya kullanılmış olması, menşei ve teşvik belgesindeki yerli ya da ithal makine-teçhizat listesine girip giremeyeceği incelenir. Liste, birim fiyat, adet ve teknik özellik üzerinden kurulur. Eksik veya katalogdan kopyalanmış bir özellik, hem gümrük beyanını hem belge revizyonunu zorlaştırır.

Kararın 13. maddesi, belge kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizat için gümrük vergisi muafiyetini düzenler. Bu, yürürlükteki ithalat rejimindeki gümrük vergisi oranının yüzde sıfır uygulanabilmesi demektir. EK-4’te sayılan bazı makineler ise muafiyet sağlanmadan ithal edilip sabit yatırım tutarına dâhil edilebilir. İlave gümrük vergisi, ticaret politikası önlemi, gözetim veya ürün güvenliği denetimi bu maddenin otomatik sonucu değildir. 14. madde, belge kapsamındaki makine ve teçhizatın ithal ve yerli teslimleri ile yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamalarının, Katma Değer Vergisi Kanunu çerçevesinde KDV’den istisna edilebileceğini söyler. “Edilebilir” ifadesi, her teslimin ve her verginin kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez.

Şartlar, belgeler ve başvuruyu zorlaştıran hatalar

Asgari sabit yatırım tutarları bölgeye ve programa göre değişir ve Türk lirası tutarlar yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Bakanlık, 1 Ocak 2026’dan geçerli tutarları ayrıca duyurmuştur. Bu sayfadaki hiçbir tutar, bir sonraki tebliğ yayımlanıncaya kadar sabit bir hak olarak kullanılmamalıdır. Faiz veya kâr payı desteği, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi ve makine desteği her belgeye kendiliğinden yazılmaz. Örneğin makine desteği ile faiz veya kâr payı desteği aynı yatırımda birlikte uygulanmaz. Sigorta primi desteğinin süresi bölgeye ve yatırım cinsine bağlıdır.

Başvuru E-TUYS’ta tanımlı alanların doldurulması ve tebliğde sayılan belgelerin elektronik yüklenmesiyle yapılır. Kullanıcının nitelikli elektronik sertifikası ve yatırımcının KEP hesabı, yetkilendirme tebliği uyarınca aranır. Yetkilendirme, yatırımcının belirlediği kişi için Genel Müdürlüğün KEP adresine gönderilen bilgi ve belgelerle kurulur. Sık görülen riskler şunlardır: belge çıkmadan makine bedelini ödemek veya yüklemeyi başlatmak, proforma ile teknik listenin uyuşmaması, GTİP’in makinenin gerçek fonksiyonundan farklı seçilmesi, kullanılmış makineyi yeni makine gibi beyan etmek ve yatırım yeri ile kapasite hesabını belgesiz bırakmak. Karar, belge henüz bağlanmamış bir ithalat için Ticaret Bakanlığının görüşü ve teminat şartıyla sınırlı bir imkân da tanımlar. Bu, harcamaya serbestçe başlanabileceği anlamına gelmez. Teminat süresi, çözümü ve irat riski ayrıca izlenir.

Belge, ithalat ve yatırımın tamamlanması

Belge düzenlendikten sonra ithalat, listedeki kıymetin gümrük beyanıyla eşleşmesine bağlıdır. Gümrük müşaviri bu eşleşmeyi yapar; China Desk TR gümrük idaresi değildir. Nakliye, montaj ve devreye alma, yatırımın gerçekleşme vizesine giden dosyanın parçasıdır. Süre içinde bitmeyen veya belgedeki şarttan sapan bir yatırım, destekten kısmen veya tamamen yararlanamamaya ve fazladan alınan bir desteğin geri istenmesine yol açabilir.

China Desk TR ne yapar?

China Desk TR, Çin’deki tedarikçi araştırmasını, proforma ve teknik listenin tutarlılığını, gözetim ve sevkiyat koordinasyonunu yatırım dosyasıyla aynı masada tutar. Ön inceleme, makinenin belgeye aday olup olmadığını anlamaya yarar. Bakanlık adına belge düzenlemez, vergi istisnası uygulamaz ve yatırımın kabul edileceğini söylemez.

Sıkça sorulan sorular